برنامه کودک، از رقص تا روضه!

شخصیت هر انسانی از سه بعد آگاهی، گرایش و رفتار شکل یافته است. این سه بعد شخصیتی در یکدیگر اثر متقابل دارند، هر یک بر دیگری اثر گذاشته و از آن تاثیر می‌پذیرد.

بر این اساس، نوع رفتاری که هر فرد انجام می‌دهد، بر آگاهی‌ها و گرایش‌های وی تاثیر خواهد گذاشت. احادیث متعددی نیز به این واقعیت اشاره دارد. امیرمومنان(ع) می‌فرماید: «قَلَّ مَن تَشَبَّهَ بِقَومٍ الا اَوشکَ اَن یَکونَ مِنهُم»: کم است که فردی همانند گروهی رفتار کند و از جمله آنان نشود (نهج البلاغه،‌ حکمت 198). در این حدیث،‌ به روشنی تاثیر شگفت و شگرف رفتار، بر آگاهی و گرایش آدمی بیان شده است.

یکی از حکمت‌های حکم فقهی «حرمت تشبه به کفار» نیز ‌همین نکته است که شباهت رفتاری و ظاهری به غیرمسلمانان،‌ مقدمه شباهت فکری و درونی به آنان خواهد شد. بر اساس این حکم دینی، اگر لباسی را کافران ابداع کنند،‌ استفاده از آن حرام است اما اگر همان لباس را مسلمانان ابداع کنند، استفاده از آن جایز است.

هر چقدر، انسان در سنین کمتری باشد، تاثیر دو سویه ابعاد سه گانه (آگاهی، گرایش، رفتار) بیشتر خواهد بود به نحوی که هر گونه رفتار غیردینی کودکان می تواند تاثیراتی سرنوشت‌ساز بر شخصیت در حال شکل‌گیری آنان بگذارد. با توجه به این امر،‌ می‌توان به حساسیت برنامه‌هایی که برای کودکان ساخته می‌شود، پی برد.


مدتی است که تهیه‌کنندگان برنامه‌های کودک،‌ رویکرد تهیه برنامه‌های شاد را برای کودکان در دستور کار قرار داده‌اند. تا اینجای کار، باید آن را ستود که برآنند نسل آتی این سرزمین، روحیه ای پرنشاط داشته باشند، اما متاسفانه این حسن فاعلی به حسن فعلی بدل نشده است و در مقام عمل، أمل‌ها بر باد رفته است. برنامه‌ریزان رسانه،‌ در تعریف شادی و شیوه های ایجاد آن در کودکان ام‌القرای جهان اسلام، به جای بهره ‌‌گیری از روانشناسی اسلامی،‌ از شوهای تلویزیونی غربی الگوبرداری کرده‌اند. به همت صدا و سیما،‌ شنیدن موسیقی تند همراه با تماشای حرکات موزون! و کف زدن های ضرب‌‌دار به بخشی از برنامه‌های روزانه کودکانمان تبدیل شده است که اوج این داستان غمبار را می‌توان در برنامه «خاله شادونه در سرزمین دونه‌ها» مشاهده کرد.

کودکانی که روزانه دقایق بسیاری را به تماشای رقص و آواز مشغول بوده و خود نیز در پای تلویزیون‌ها، به تقلید از آنها مشغولند،‌ در جوانی چه شخصیتی پیدا خواهند کرد؟ آیا با این سبک برنامه‌سازی، جوان ایرانی در سال 1404، طبق سند چشم‌انداز، مؤمن، متعهد، ایثارگر، منضبط، مسئولیت‌پذیر، مفتخر، فعال، راضی، با وجدان کار و دارای روحیه تعاون خواهد بود؟ آیا با این روال،  تا 14 سال آینده،‌ کودکان امروز و جوانان فردا، مؤمن به رقص و متعهد به موسیقی و راضی از شو نخواهند شد؟

روی دیگر این سکه، برنامه کودک شبکه قرآن سیما است. در بخشی از این برنامه،‌ مجری و چند کودک،‌ در جای خود نشسته و به ندرت حرکتی دارند. مجری شروع به صحبت می کند و با استفاده از ادبیاتی ثقیل و علیل که فهم آن تنها برای پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها ممکن است می‌کوشد تا با نوه‌های آنها ارتباطی صمیمانه برقرار کند. پس از چندی کودکان حاضر در برنامه هم، شروع به سخن می‌کنند و متن‌های حفظ شده را که عموما تاکید بر مفاهیم دینی است به کودک فرضی بیننده ارائه می‌دهند تا او نیز با فراگیری این معارف، شخصیتی نورانی پیدا کند. بی شک،‌ بینندگان این روضه کسانی جز تهیه‌کنندگان همان برنامه نخواهند بود.

آیا به راستی تهیه یک برنامه شاد و آموزنده برای کودکان این قدر دشوار و ناشدنی است؟ آیا نمی‌توان کودک را شاد کرد اما او به رقاصه‌ای تبدیل نشود؟ آیا نمی توان کودک را دیندار کرد اما او به مصیبت‌زده‌ای تبدیل نشود؟


الحاشیه:
1. این یادداشت را برای نشریه پرتو، وابسته به موسسه آموزشی - پژوهشی امام خمینی (ره) نوشتم که در شماره جدید آن منتشر شده است.
2. اگر با این نوشته موافقید، به شماره 300002 (روابط عمومی شبکه 2) پیامکی بزنید و نهی از منکر کنید. وبلاگ «مهتد» به صورت اختصاصی و با حسن سلیقه به بحث امر به معروف و نهی از منکر می‌پردازد،‌ بسیار خواندنی است، بخوانید و بلینکیدش.
3. نمونه موفق برنامه شاد و آموزنده، برنامه‌های حاج آقا راستگو است که در برخی بخش‌های برنامه کودک، از این سبک استفاده می‌شود. البته منظورم این نیست که حتما طلبه‌ای بیاورند،‌ منظورم ارائه یک شادی سالم است.
4. این یادداشت در سایت جهان نیوز و تبیان

/ 249 نظر / 183 بازدید
نمایش نظرات قبلی
عارفانه ها

سلام منتظر حضور و نظرات سازنده شما در وبلاگ"عارفانه های نماز" هستم لطفا لینک بفرمایید اجرکم عندالله

reza

سلام.وب سایت خوبی دارین ایشالا همیشه در راه خادمی اهل بیت ثابت قدم باشین. اگه موافق تبادل لینک هستین این پست رو بخونین و به ما اطلاع بدین یاعلی http://ashuora.ir/post/50

فاطمه

واقعاجای تأسفه که اصلا اعتدال توی کشورمون رعایت نمیشه دین اسلام میانه رو ولی ماتندرو مسوولین بایدکاری کنند

امیر

سلام این مجله هم معرکست : http://maarefmags.ir

خط اول

با سلام مطلب شما با ذکر منبع در سایت خط اول درج شد.منتظر مطالب مفید شما دوست گرامی هستیم لینک مطلب شما: http://khateaval.ir/?p=21106 هدیه سایت خط اول به شما " امیر المومنین علی(ع) ":بزرگترین حکمت آن است که انسان دارای معرفه النفس باشد

محرم اسرار

سلام وبلاگ زیبایی دارید ولی میشه بگید چرا فقط همه غرلند کردن و بلد اند تو این مطلب حتی یه راه حل هم ندادی برادر!!

ترانه

سلام به نکات خوبی اشاره کردید هر چیزی که تلویزیون نشون میده آموزنده نیست یعنی در جهت مثبت نیست بیشتر تو برنامه های کودک و فیلما اینگونه هست بیشتر به بچه ها رقص و عادتای بدی مث کشتله که حرکت زشتی رو عمو پورنگ به بچه ها نشون میده یاد داد ... راستی از اونجاییکه در محیط مجازی بدیها بیشتر نمود داره و نیاز به زرمنده سایبری در جهت معرفی مفاهیم والای دینی داریم و از اونجاییکه زکات علم نشر اونه شما رو به پایگاه شهیده زیور نظری دعوت می کنم: www.shahidezivarenazari.blogfa.com آیا به کلمات والفاظی که روزانه می نویسیم دقت کرده ایم؟ برخی از این الفاظ رایج به دلیل عدم مشروعیت و مخالفت آنان با اعتقادات ما می تواند خطراتی به همراه داشته باشد. از بین این الفاظ (ان شاء الله) در بعضی اوقات انشاء الله نوشته می شود, با كمی دقت به معانی این دو متوجه می شویم که این دو لفظ با هم تفاوت دارند . إنشاء مصدر فعل «أنشأ» و به معنای (ایجاد کردن ,به وجود آوردن , خلق کردن )است. طبق این آیه ((إِنَّا أَنشأْنَهُنَّ إِنشاءً))(35.واقعه)ما آنان را به وصفی ناگفتنی ایجاد كردیم . پس ابراز (انشاءالله) در مواقعی که می خواهیم کاری را انج

نرگس ها...

موافقم با مطالبتون به نظرم ما شادی رو با از خود بی خود شدن و شکستن مرزها قاطی کردیم همچنین دین رو به عنوان یک چارچوب بسته یا بهتر بگم یک زندان معرفی می کنیم با آموزه هایی خشک که پیش از آنکه زندگی ساز باشند زندگی سورند به نظر من شبکه ی قرآن در این امر مقصر تر است چون چهره ی کاذبی از دین رو به بچه ها نشون میده که با حقیقت دین و نگاه دین به کودک متعارض است پس برنامه کودک شبکه قرآن، علی رغم ادعای دینی بودن نه تنها آموزنده نیست که ضد تبلیغ هم هست